GSU-NF-SOS Galatasaray Türkçe

Nüfus Sosyolojisi (Doç. Dr. A Didem Danış)

Population Sociology

Sosyoloji

Nüfus Sosyolojisi

Hazırlayan: Doç. Dr. A Didem Danış
E-Posta: didemdanis@yahoo.com / ddanis@gsu.edu.tr

Bu dersin amacı sosyolojik bir bakış açısını ön planda tutarak nüfusbilim alanına bir giriş yapmak; bu konudaki temel kuram, olgu ve yaklaşmıları incelemektir. Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nde verilen demografi ders notları esas alınarak hazırlanmıştır.

Ders 1 Ders 1: GİRİŞ

  • Demografi'nin tanımı, çalışma alanları ve yöntemleri
  • Demografi'nin bir bilim olarak tarihsel kökenleri
  • Bilimsellik sorunu ve nüfus sosyolojisi yaklaşımı
  • Güncel tartışmalar
    • Fransa'da emeklilik reformu tartışmaları
    • Türkiye'de düşen doğurganlık ile ilgili endişeler

Ders 2 Ders 2: GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BÜYÜK DEMOGRAFİK DEĞİŞİMLER

  • Demografik devrimler
  • Dört demografik devrim
  • 1., 2., 3. ve 4. demografik devrim
  • Demografik devrimlerin toplumsal sonuçları (evlilikler, yaşlılık, gençlik)
  • Bugün dünya nüfusu
  • Ya 5. demografik devrim?

Ders 3 Ders 3: NÜFUSBİLİMİN KURAMSAL TARİHÇESİ (19.yüzyıl öncesi)

  • Nüfusu düşünmek
  • Antik Yunanda «ideal nüfus» arayışı: Platon ve Aristo
  • Hristiyan Orta Çağda nüfusa bakış
  • Rönesanstan modern çağa: nüfus = zenginlik
  • Merkantilist ve Fizyokratlar
  • 18.yüzyıl: Aşırı nüfus endişesi
  • Dönemin nüfus tartışmaları: Nüfus zenginliğin sebebi mi, sonucu mu?
  • Adam Smith ve nüfus

Ders 4 Ders 4: NÜFUSBİLİMİN KURAMSAL TARİHÇESİ (19.yüzyıl)

  • 19.yüzyılda Batı Avrupa'da demografik dönüşüm
  • Malthus: nüfus artışı karşıtlığı
  • Malthus karşıtları
  • Demografik büyümenin erken durduğu Fransa'da tartışmalar
  • Neo-Malthusçular

Ders 5 Ders 5: DEMOGRAFİNİN VERİ KAYNAKLARI

  • Nüfus sayımları
  • Demografik araştırmalar
  • Nüfus kayıtları ve doğum-ölüm istatistikleri
  • Türkiye'de nüfus

Ders 6 Ders 6: DEMOGRAFİK GEÇİŞ

  • Dünya nüfusunun gelişimi
  • Demografik geçiş teorisi ve eleştiriler
  • Dünyada demografik geçiş süreci ve iki örnek
  • Geçiş katsayısı
  • Yaş piramitleri
  • Dünya nüfusunun artış oranı
  • Tartışma: İdeal nüfus ve nüfus politikaları

Ders 7 Ders 7: TÜRKİYE'DE DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜM

  • Türkiye nüfusu ve farklı dönemlere ait yaş piramitleri
  • Türkiye'de demografik dönüşüm (1923-1955, 1955-1985, 1985 ve sonrası)
  • Gençlik şişkinliği
  • Demografik fırsat penceresi
  • 2050'de Türkiye nüfusu?
  • Türkiye'de nüfus politikaları
  • Demografik değişim açısından tarihsel ve bölgesel farklar

Ders 8 Ders 8: DOĞUMLAR

  • Terimler
  • Canlı doğumlar ve kaba doğum hızı
  • Doğurganlık
  • Genel eğilimler
  • Farklı örnekler: İskandinav modeli
  • Doğurganlığın evriminde üç model
  • Cinsiyet seçimi: doğumda erkek çocukların fazlalığı
  • Gebeliği önleyici yöntemler
  • Dünyada ve Türkiye'de gebeliği önleyici yöntem kullanımı

Ders 9 Ders 9: ÖLÜMLER

  • Terimler
  • Ölüm hızlarındaki değişim
  • Ölüm oranlarındaki farklar ve nedenleri
  • Erkeklerde ölüm oranlarının yüksek olması
  • Ölüm karşısında toplumsal eşitsizlikler
  • Ölüm karşısında bölgesel eşitsizlikler: Aids
  • Bebek ve çocuk ölümleri
  • Ortalama yaşam beklentisi

Ders 10 Ders 10: YAŞLANMA

  • Nüfusun yaşlanması
  • Ortanca yaş
  • «Bebek Patlaması»ndan «Yaşlı Patlaması»na
  • Avrupa'da yaşlı nüfus
  • Yaşlılık ve yaşlanmaya bağlı sorunlar
  • Bireysel deneyimler: rol kaybı ve kopuş
  • Türkiye'de yaşlanma
  • Türkiye kentlerinde ve İstanbul'da yaşlı nüfus
  • Yaşlılara yönelik sosyal politikalar
  • Yaş ayrımcılığı

Ders 12 Ders 12: ŞEHİRLEŞME

  • Şehirleşme
  • Şehir / Kent
  • Kıtalara göre şehirleşme oranı
  • Kentlerde nüfusun hızlı ve yoğun artışına bağlı sorunlar
  • Metropoller / Mega-kentler
  • Küresel kentler
  • Köyden kente göç
  • Türkiye'de kentleşme
  • İstanbul'da nüfus
  • Türkiye'de kentleşme tartışmaları

Ders 13 Ders 13: GÖÇLER

  • Göçler ve göç nedenleri
  • Göçmen tipleri
  • Tarih boyu büyük göç hareketleri
  • Göçmenleri saymanın zorlukları
  • Dünyadan göç verileri
  • Türkiye ve göçler
  • Osmanlı'dan Cumhuriyete: Muhacirler, mübadiller
  • 1960 sonrası: Avrupa'ya göç
  • 1990 sonrası: Yeniden göç alan Türkiye

Ders 14 Ders 14: YAYIN TARAMASI

Tez, kitap ve makale taraması

Hazırlayanlar: Ahenk Anbar ve Elyesa Koytak

  • Ders İzlencesi

    İzlence · PDF

Seans Konu
1 Ders 1: GİRİŞ
2 Ders 2: GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BÜYÜK DEMOGRAFİK DEĞİŞİMLER
3 Ders 3: NÜFUSBİLİMİN KURAMSAL TARİHÇESİ (19.yüzyıl öncesi)
4 Ders 4: NÜFUSBİLİMİN KURAMSAL TARİHÇESİ (19.yüzyıl)
5 Ders 5: DEMOGRAFİNİN VERİ KAYNAKLARI
6 Ders 6: DEMOGRAFİK GEÇİŞ
7 Ders 7: TÜRKİYE'DE DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜM
8 Ders 8: DOĞUMLAR
9 Ders 9: ÖLÜMLER
10 Ders 10: YAŞLANMA
11 Ders 11: EVLİLİKLER, AİLE VE HANE YAPISI
12 Ders 12: ŞEHİRLEŞME
13 Ders 13: GÖÇLER
14 Ders 14: YAYIN TARAMASI